INFORMATIE OVER ZANDOERLE

Bewoners van Zandoerle wonen op Zandoers!

Een in de regio aan de rand van de Kempen gelegen gehucht dat bij de gemeente Veldhoven hoort.

Door zijn rijke verleden, karakteristieke plein en monumentale boerderijen is het gehucht dat tussen de dorpen Oerle en Knegsel (gemeente Eersel) ligt van grote cultuurhistorische waarde.

Naam betekenis
De naam Oerle betekent "oud bos", afgeleid uit de begrippen Oer (=oud) en lo (=bos).

U zult veel schrale en onvruchtbare zandgronden vinden rond het gehucht. Vandaar de naam Zandoerle

Terugbik in de geschiedenis.
De bij de naburige gehuchten Toterfout en Halfmijl gelegen prehistorische grafheuvels wijzen erop dat de omgeving van Zandoerle al zeer vroeg bewoond was.

In de Middeleeuwen was Zandoerle een zogenaamde vrijheid. Een schepenzegel uit 1355 bevat het randschrift S(IGILLUM) COM(M)UNE LIBERTATIS D(E) SANDOERLE, ofwel Gemeenschappelijke zegel van de Vrijheid Zandoerle. Tevens was in Zandoerle de schepenbank gevestigd, die recht sprak over de omliggende dorpen Kerkoerle, Zonderwijk, Veldhoven, Meerveldhoven, Zeelst, Blaarthem, Vessem, Wintelre en Knegsel.
Tegen het einde van de Middeleeuwen liep de bestuurlijke macht van Zandoerle terug. Rond 1560 werd de invloed van de schepenbank beperkt tot de dorpen Oerle en Meerveldhoven. Op 1 januari 1811 werd de schepenbank opgeheven en werd Zandoerle ingedeeld bij de nieuwe gemeente Oerle.

Wat heeft de historie ons nagelaten?
De brink, het rechthoekige plein van Zandoerle is bescherm dorpsgezicht. Rond dit met lindebomen beplantte plein
liggen zes langgevelboerderijen. Van oudsher diende dit plein als marktplaats.

De kadastrale eigenaar van de kapel is de Roomsche Gemeente van Zandoerle. Kerkrechtelijk valt Zandoerle onder de Parochie Sint Jan de Doper Oerle, waardoor het parochiebestuur als wettelijke vertegenwoordiger kan optreden voor de katholieke gemeente van Zandoerle. Oorspronkelijk stond er in de 12de en 13de eeuw een houten kerk op het plein van Zandoerle. Omstreeks 1250 werd deze kerk vervangen door een kapel. Van 1672 tot 1798 was deze kapel in gebruik als schuurkerk. Hier werden de Rooms Katholieke diensten gehouden. In 1807 werd de huidige kapel in gebruik genomen. Sinds 1817 is het gebruikelijk om in de kapel de rozenkrans te bidden. Omstreeks 1960 is de kapel gerestaureerd.
Midden op het plein is een kanon uit de Tweede Wereldoorlog opgesteld. Dit Duitse antitankgeschut is van het type PAK 40 en heeft een kaliber van 75 mm.
Het werd in september 1944 door de geallieerden buitgemaakt en tijdens de
bevrijdingsfeesten op het plein neergezet. In 2006 werd het kanon gerestaureerd.
In Zandoerle bevindt zich ook de Dingbank, een langgevelboerderij en voormalige rechtbank uit circa 1600.

Natuur en landschap

Ten oosten van Zandoerle liggen de Oerlese en Zandoerlese bossen. Kenmerkend voor deze bossen zijn de talloze
houtwallen, welke in de late middeleeuwen als afscheiding dienden tussen akkers.

Ten zuidwesten van Zandoerle ligt het bosgebied de Molenvelden. De naam verwijst naar de voormalige korenmolen die zich hier bevond toen de omgeving nog uit open heide bestond. Deze korenmolen, van het type standerdmolen, stond tussen 1360 en 1462 op de plek die heden wordt gemarkeerd door een grenskei. Deze kei markeert een knik in de gemeentegrens tussen Veldhoven en Eersel en bevat de inscriptie Ter meulenpael van Sandtoers. In 1462 werd de molen verplaatst naar een nabije locatie, die nu de Molenberg heet. Daar bleef hij tot 1914 staan.
De funderingsrestanten van de molen zijn hier nog terug te vinden.In 1914 werd de molen verplaatst naar een terrein bij de Zandoerlese Weg, waar deze uiteindelijk in 1933 werd afgebroken. Sinds 1990 is bij het bosgebied de Molenvelden een camping met diezelfde naam gevestigd.